Bij de invordering van parkeerretributies volstaat het niet meer om alleen te kijken naar het lokale reglement of naar de administratieve techniek van de inning. Zodra de verhouding kan worden opgevat als die tussen een onderneming en een consument, komt ook het consumentenrecht in beeld. Dat heeft tot gevolg dat bedingen over forfaitaire administratiekosten, schadevergoedingen, nalatigheidsinteresten en andere bijkomende lasten niet vrij kunnen worden opgelegd, maar moeten worden getoetst aan de regels over onrechtmatige bedingen en aan de bijzondere bescherming van consumenten bij betalingsachterstand.

Een centrale regel is dat een schadebeding voldoende evenwichtig moet zijn. Wanneer aan de consument een forfaitaire vergoeding wordt opgelegd bij niet-nakoming, rijst een probleem zodra geen gelijkaardige regeling bestaat ten laste van de andere partij wanneer die haar eigen verplichtingen niet naleeft. Die wederkerigheid is geen bijkomstigheid, maar een wezenlijk onderdeel van de geldigheid van dergelijke clausules. Een beding dat uitsluitend de consument treft en geen spiegelbeeldige aansprakelijkheid voorziet voor de organisator van het systeem, is juridisch kwetsbaar.

Daarbij moet ook worden aanvaard dat de organisator van een parkeersysteem zelf verbintenissen heeft. Het gaat onder meer om het behoorlijk functioneren van de parkeerinfrastructuur, het controlesysteem, de tariefkeuze en de vaststelling van de parkeerduur. Zodra men erkent dat ook aan die zijde tekortkomingen denkbaar zijn, wordt duidelijk waarom een louter eenzijdig schadebeding moeilijk te verantwoorden is.

Niet alleen de wederkerigheid is van belang. Ook de omvang en de aard van de opgelegde vergoeding blijven beslissend. Een forfaitaire kost moet nog altijd kunnen worden verantwoord als een redelijke compensatie voor schade of kosten die uit de niet-uitvoering voortvloeien. Zodra een bedrag kennelijk verder gaat dan wat nog als vergoeding kan worden gezien en veeleer een bestraffend of afschrikkend karakter krijgt, komt de geldigheid ervan onder druk te staan.

De rechter moet daar bovendien niet passief op wachten. Wanneer een vordering aan hem wordt voorgelegd, moet hij ook ambtshalve kunnen nagaan of een beding onder het toepassingsgebied valt van de regels inzake onrechtmatige bedingen en of het mogelijk onrechtmatig is. Die controle hangt dus niet noodzakelijk af van een uitdrukkelijk verweer van de consument, maar maakt deel uit van de rechterlijke toetsing zelf.

Daarnaast is ook de invordering van consumentenschulden zelf strikter omkaderd. Bij laattijdige betaling gelden wettelijke grenzen voor interesten en forfaitaire vergoedingen. De eerste herinnering moet kosteloos zijn en aan bepaalde inhoudelijke vereisten voldoen. De consument moet eerst op duidelijke wijze worden geïnformeerd over de oorsprong van de schuld, het verschuldigde bedrag, de mogelijke bijkomende kosten en de termijn waarbinnen nog zonder toeslag kan worden betaald. Pas nadien kunnen, binnen de wettelijke grenzen, bijkomende bedragen uitwerking krijgen.

Daaruit volgt dat bijkomende invorderingskosten niet onbeperkt kunnen worden opgestapeld. Forfaitaire vergoedingen en interesten zijn geplafonneerd en mogen niet worden gebruikt om beperkte hoofdsommen kunstmatig te verzwaren. Ook dat past in een bredere evolutie waarbij de nadruk verschuift van een louter efficiënte inning naar een meer evenwichtige en transparante behandeling van consumentenschulden.

Samengevat komt het erop neer dat regelingen over parkeerretributies juridisch moeten beantwoorden aan dezelfde basisvereisten als andere consumentenrelaties. Eenzijdige schadebedingen, automatische administratiekosten en onvoldoende omkaderde invorderingsclausules zijn moeilijk houdbaar. De geldigheid van zulke regelingen hangt in belangrijke mate af van evenwicht, wederkerigheid, redelijkheid en transparantie.