De toekomst van de Vlaamse paardensector: tussen erkenning en regelgeving

De Vlaamse paardensector is een dynamische en groeiende landbouwtak die internationaal aanzien geniet. Vlaanderen heeft het hoogste aantal paarden per inwoner binnen de Europese Unie, met 0,046 paarden per capita, en telt in totaal 201.814 paarden. Ondanks de prominente positie van de sector, ervaren vele paardenhouders aanzienlijke uitdagingen op het vlak van ruimtelijke ordening en regelgeving.

Ruimtelijke uitdagingen en beleidsmatige interpretaties

Een fundamenteel probleem binnen de paardensector is de onduidelijkheid over de classificatie van paardenhouderijen als agrarische of recreatieve activiteit. De huidige regelgeving stelt dat paardenhouderijen die zich richten op fokken en verzorging als agrarisch worden beschouwd, terwijl bedrijven met een recreatieve insteek onder de noemer van recreatie vallen. Dit onderscheid leidt echter tot rechtsonzekerheid, met wisselende interpretaties in rechtspraak en beleid.

Hoewel het bestemmingsvoorschrift van landbouwgebieden in de gewestplannen ongewijzigd is gebleven, zijn er beleidsmatig verschillende initiatieven genomen om meer duidelijkheid te scheppen. Een belangrijke poging was de verspreiding van de brochure ‘Paardenhouderij en stedenbouwkundige vergunning in het agrarische gebied’ in 2012. Deze werd echter in 2016 ingetrokken, wat opnieuw voor onzekerheid zorgde. De huidige bestuurspraktijk volgt een striktere interpretatie waarbij enkel volwaardige professionele paardenfokkerijen als agrarisch worden beschouwd, terwijl alle andere vormen van paardenhouderij zonevreemd zijn in agrarisch gebied.

Gevolgen voor de sector

Deze evolutie heeft ingrijpende gevolgen voor paardenhouders, met name voor de kleine fokkerijen die de ruggengraat van de sector vormen. Zo worden pensionstallen, africhtingsstallen en paardenhouderijen zonder recreatieve inslag niet langer als agrarische activiteit erkend. Dit betekent dat vergunningen moeilijker te verkrijgen zijn en ondernemers beperkt worden in hun mogelijkheden om infrastructuur uit te breiden of aan te passen.

Daarnaast wordt een zonevreemde functiewijziging slechts toegestaan indien de bestaande infrastructuur bouwfysisch geschikt is voor de nieuwe functie, wat in de praktijk vaak niet het geval is. Het gebrek aan juridische basis voor noodzakelijke aanhorigheden, zoals mestvaalten en stapmolens, vormt een bijkomende hindernis voor de uitbating van een paardenhouderij in agrarisch gebied.

Conclusie

De Vlaamse paardensector heeft behoefte aan een helder en stabiel regelgevend kader dat ruimte biedt aan zowel grootschalige als kleinschalige paardenhouderijen. Indien de sector verder wil groeien en haar internationale status wil behouden, is een herziening van het beleid noodzakelijk. Dit betekent niet alleen dat er een eenduidige interpretatie moet komen van wat agrarisch en recreatief is, maar ook dat er werkbare vergunningsmogelijkheden moeten zijn voor alle vormen van paardenhouderij. Enkel zo kunnen de betrokken ondernemers de ruimte krijgen om hun bedrijven duurzaam en kwalitatief uit te bouwen.