Het stelsel van scheiding van goederen is in de regel gebaseerd op het uitgangspunt van vermogensautonomie: elk van de echtgenoten behoudt zijn eigen vermogen en staat in voor zijn eigen schulden. Die schijnbare eenvoud wordt echter doorbroken zodra men zich bevindt in de context van een echtscheiding of bij het overlijden van één van de echtgenoten. In die gevallen duikt immers regelmatig discussie op over de oorsprong van bepaalde vermogensbestanddelen, de verdeling van opbrengsten of investeringen, en de eventuele verplichting tot vergoeding van bepaalde overdrachten tussen echtgenoten.

Hoewel er geen gemeenschappelijk vermogen is zoals in het wettelijk stelsel, kunnen er in het stelsel van scheiding van goederen toch economische verwevenheden ontstaan die aanleiding geven tot vergoedingsaanspraken. Daarbovenop kunnen de rechtbanken, in bepaalde omstandigheden, gebruik maken van zogenaamde externe correcties om tot een rechtvaardige uitkomst te komen, zoals het herkwalificeren van schenkingen, het omkeren van het vermoeden van titulariteit, of het aannemen van een vergoedingsplicht op basis van de feitelijke vermenging van vermogens.

Deze bijdrage gaat nader in op de juridische mechanismen die toelaten om in het stelsel van scheiding van goederen toch tot een zekere herverdeling te komen. Elk van deze mechanismen vormt een uitzondering op het autonomieprincipe en moet daarom met de nodige voorzichtigheid en rechtszekerheid worden toegepast. Toch blijkt uit de praktijk dat deze corrigerende technieken onmisbaar zijn om manifeste ongelijkheid of onrechtvaardigheid te vermijden, zeker in relaties waar een grote economische ongelijkheid is ontstaan ondanks het gekozen stelsel.