Betalingsdienstgebruiker, betaler en begunstigde
Artikel I.9, 3°–5° WER bevat de kernbegrippen van het betalingsdienstenrecht. De betalingsdienstgebruiker is iedere natuurlijke of rechtspersoon die een betalingsdienst gebruikt als betaler, begunstigde of beide. De betaler is degene wiens betaalrekening wordt gedebiteerd of die een betalingsopdracht geeft zonder rekening, zoals bij geldtransfers. Dit omvat onder meer de opdrachtgever van een overschrijving, de gebruiker van een betaalkaart of iemand die instemt met een domiciliëring. De begunstigde is de uiteindelijke ontvanger van de gelden, zoals de handelaar die een kaartbetaling ontvangt of de persoon die een overschrijving op zijn rekening ontvangt.

Beschermingsbereik van het WER
Wanneer het Wetboek Economisch Recht spreekt over de betalingsdienstgebruiker, worden zowel betaler als begunstigde beschermd. Wanneer de wet uitsluitend de persoon wil beschermen wiens rekening wordt gedebiteerd, gebruikt zij specifiek de term betaler, zoals bij niet-toegestane betalingstransacties.

Consument tegenover professioneel gebruiker
Hoewel de basisregels voor iedereen gelden, laat de wet toe dat bepaalde bepalingen contractueel worden uitgesloten wanneer de gebruiker geen consument is. Hierbij gaat het onder meer om informatieverplichtingen, aansprakelijkheidsregels en refund-mogelijkheden. De consumentendefinitie wordt ontleend aan artikel I.1, 2° WER: een natuurlijke persoon die handelt buiten zijn handels-, bedrijfs- of beroepsactiviteiten. Rechtspersonen kunnen dus nooit als consument worden beschouwd.

Het bestemmingscriterium en gemengd gebruik
Of iemand als consument wordt aangemerkt, hangt af van het doel waarvoor de betalingsdienst wordt gebruikt. Bij een rekeningovereenkomst of de verwerving van een betaalinstrument kijkt men naar het doel van die overeenkomst. Voor afzonderlijke betalingstransacties kan de beoordeling echter verschillen: een privé-rekening kan toch een professionele betaling bevatten, waarvoor contractuele afwijkingen van de wettelijke aansprakelijkheidsregeling mogelijk zijn. Dit vereist dat algemene voorwaarden een onderscheid maken tussen privé- en professionele verrichtingen. Bij gemengd gebruik geldt dat een natuurlijke persoon als consument wordt beschouwd wanneer hij hoofdzakelijk voor privédoeleinden handelt; het accessoire volgt dan het principale.

FAQ

Wat is een betalingsdienstgebruiker?
Een betalingsdienstgebruiker is elke natuurlijke persoon of rechtspersoon die een betalingsdienst gebruikt als betaler, als begunstigde of als beide. Zowel consumenten als professionele gebruikers vallen hieronder.

Wie is de betaler?
De betaler is de persoon wiens betaalrekening wordt gedebiteerd of die een betalingsopdracht geeft zonder rekening. Dit kan de opdrachtgever van een overschrijving zijn, iemand die een betaalkaart gebruikt of een schuldenaar die instemt met een domiciliëring.

Wie is de begunstigde?
De begunstigde is de uiteindelijke ontvanger van de gelden. Dit kan een handelaar zijn die een kaartbetaling ontvangt of iemand die een overschrijving op zijn rekening krijgt.

Wie wordt beschermd door de regels van het WER?
Wanneer het Wetboek Economisch Recht spreekt over de betalingsdienstgebruiker, vallen zowel de betaler als de begunstigde onder de bescherming. Wanneer de wet specifiek de persoon wil beschermen wiens rekening wordt gedebiteerd, gebruikt zij de term betaler.

Wat is het belang van het onderscheid tussen consument en professioneel gebruiker?
Bepaalde wettelijke beschermingsregels kunnen enkel worden uitgesloten wanneer de gebruiker geen consument is. Het gaat onder meer om informatieverplichtingen, aansprakelijkheidsregels en refund-rechten.

Wanneer is iemand consument?
Een consument is een natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden buiten zijn handels-, bedrijfs- of beroepsactiviteit. Rechtspersonen kunnen nooit consument zijn.

Hoe bepaal je of iemand consument is?
Men past het bestemmingscriterium toe: het doel waarvoor de betalingsdienst of de overeenkomst wordt gebruikt, is bepalend. Bij een rekeningovereenkomst kijkt men naar het doel van de rekening; bij een individuele betaling kan de beoordeling verschillen.

Kan een privé-rekening toch professionele verrichtingen bevatten?
Ja. Een rekening kan voor privédoeleinden zijn geopend, maar afzonderlijke verrichtingen kunnen professioneel zijn. Voor die professionele verrichtingen kunnen contractuele afwijkingen worden toegestaan, bijvoorbeeld inzake aansprakelijkheid.

Hoe wordt gemengd gebruik beoordeeld?
Wanneer een betalingsdienst zowel privé als professioneel wordt gebruikt, wordt gekeken naar het hoofdzakelijke doel. Indien het gebruik hoofdzakelijk privé is, wordt de persoon als consument beschouwd.