Een belangrijke weigeringsgrond van het EAB (Europees aanhoudingsmandaat) de ernstige redenen zijn om te denken dat de overlevering fundamentele rechten zou schenden.

Dit gaat vaak over risico’s zoals:

• • onmenselijke of vernederende behandeling in detentie,

• • foltering of mishandeling,

• • extreem beperkende detentieregimes,

• • of andere zware aantastingen van basisrechten.

Twee punten zijn cruciaal

• • Er is geen vereiste van absolute zekerheid.
  Men moet dus niet bewijzen dat het zeker zal mislopen. Het volstaat dat er ernstige redenen zijn om het te vrezen.

• • De beoordeling gebeurt concreet.
  Het is niet genoeg om in het algemeen te zeggen dat een land problemen heeft. De rechter moet kijken of er, in het voorliggende geval, een reëel risico is voor de betrokken persoon.

Is er een “automatisch vertrouwen” in de mensenrechten van een EU-staat?

In EAB-zaken vertrekt men doorgaans van samenwerking en wederzijds vertrouwen tussen EU-lidstaten. Maar dat vertrouwen is niet blind.

De kern van de discussie is meestal deze:

• • enerzijds: EU-lidstaten zijn gebonden door mensenrechtenverdragen en rechtspraak;

• • anderzijds: als er voldoende aanwijzingen zijn van ernstige problemen (bijvoorbeeld in een bepaald detentieregime of voor een bepaalde categorie verdachten), kan dat vertrouwen worden doorbroken.

In elk geval is het niet de bedoeling dat de Belgische rechter “politiek” oordeelt over een ander land, maar wel dat hij juridisch beoordeelt of er ernstige redenen zijn om fundamentele rechten in gevaar te zien.