Wanneer iemand een dienst reserveert voor een welbepaalde datum en een bepaald uur, ontstaat in beginsel een bindende overeenkomst. De dienstverlener moet de afgesproken prestatie op dat moment beschikbaar houden. De klant moet de afgesproken prijs betalen.

Als de klant niet komt opdagen, betekent dit niet automatisch dat er niets verschuldigd is. Het kan zijn dat de dienstverlener zijn verbintenis toch heeft uitgevoerd, namelijk door de dienst, ruimte of capaciteit gedurende het gereserveerde tijdslot exclusief ter beschikking te houden. In dat geval gaat het niet noodzakelijk om een schadevergoeding of annulatiekost, maar om de betaling van de overeengekomen prijs zelf.

Dat onderscheid is belangrijk. Een schadebeding of annulatiebeding moet afzonderlijk worden beoordeeld, onder meer op geldigheid, aanvaarding en redelijkheid. Maar wanneer de dienstverlener enkel betaling vraagt van de oorspronkelijk overeengekomen prijs, kan dit worden beschouwd als uitvoering in natura van de overeenkomst: de dienstverlener heeft geleverd wat hij moest leveren, namelijk beschikbaarheid op het afgesproken moment.

De klant die beweert dat hij heeft geannuleerd, moet dat kunnen bewijzen. Een loutere telefonische bewering zonder schriftelijke bevestiging is onzeker. Wie online reserveert via een bepaald e-mailadres, draagt ook verantwoordelijkheid om dat e-mailadres op te volgen of wijzigingen tijdig mee te delen.

Ook overmacht wordt niet snel aanvaard. Overmacht vereist dat de uitvoering van de eigen verbintenis onmogelijk is geworden. Een persoonlijke verhindering, ziekte of ongeval kan menselijk begrijpelijk zijn, maar maakt de betalingsverplichting niet noodzakelijk onmogelijk. Zeker wanneer de dienstverlener zijn prestatie al heeft geleverd door het tijdslot vrij te houden, blijft de prijs in beginsel verschuldigd.

Wel blijft er een mogelijke grens in het verbod op rechtsmisbruik. In uitzonderlijke omstandigheden kan worden nagegaan of het opeisen van de volledige prijs kennelijk onredelijk is. Dat vergt een concrete beoordeling van alle omstandigheden, zoals het tijdstip van de annulatie, de mogelijkheid om het tijdslot nog aan iemand anders toe te wijzen, de communicatie tussen partijen en de verhouding tussen nadeel en voordeel.

De kern is dus dat een reservatie voor een vast tijdslot niet vrijblijvend is. Wie reserveert en nadien niet komt opdagen, kan gehouden blijven tot betaling wanneer de dienstverlener het tijdslot effectief heeft vrijgehouden en zijn prestatie aldus ter beschikking heeft gesteld.

Samenvatting van de casus

In de hierna weergegeven zaak voor de vrederechter te Roeselare had een consument online een privésauna voor twee personen geboekt voor een duur van twee uur. De reservatie werd bevestigd via het e-mailadres dat de consument zelf had opgegeven. De betaling zou ter plaatse gebeuren.

De consument kwam niet opdagen. Volgens hem had zijn partner de dag voordien een ongeval gehad waarbij zij haar teen brak. Hij stelde dat hij telefonisch had geannuleerd en dat hem zou zijn meegedeeld dat kosteloze annulatie mogelijk was. Hij voerde ook aan dat hij bepaalde ingebrekestellingen niet had ontvangen omdat hij zijn e-mailadres niet meer gebruikte.

De uitbater vorderde betaling van 115 euro. Volgens de uitbater ging het niet om annulatiekosten of een schadebeding, maar om de betaling van de overeengekomen prijs. De privésauna was immers op het afgesproken tijdstip gedurende twee uur voor de klant ter beschikking gehouden en kon daardoor niet aan iemand anders worden aangeboden.

De vrederechter volgde die redenering. De rechtbank oordeelde dat de overeenkomst tot stand was gekomen, dat de uitbater zijn prestatie had uitgevoerd door de privésauna op de afgesproken datum en het afgesproken tijdstip beschikbaar te houden, en dat geen overmacht in hoofde van de consument werd bewezen. De consument werd veroordeeld tot betaling van de gevorderde prijs en de gerechtskosten.