Een tak 23-levensverzekering verliest fiscaal haar karakter wanneer de verzekeringnemer in werkelijkheid eigenaar en beheerder blijft van de onderliggende effecten. Concrete beheersinstructies door de verzekeringnemer kunnen aantonen dat de polis slechts een schijnconstructie is. In dat geval kunnen de inkomsten worden belast volgens de werkelijke verhouding tussen partijen, en kunnen verschuldigde belastingen of kosten op de activa van het intern fonds worden aangerekend.

Samenvatting van de casus van de hierna weergegeven rechtspraak van het Hof van Beroep te Gent

Een verzekeringnemer had in 2012 een tak 23-levensverzekeringscontract afgesloten, gekoppeld aan een individueel beleggingsfonds. In dat fonds werden onder meer effecten en kasbons ondergebracht.

De verzekeraar stelde later dat de polis in werkelijkheid gesimuleerd was. Volgens de verzekeraar had de verzekeringnemer zich blijven mengen in het beheer van de onderliggende effecten. Hij zou onder meer specifieke instructies hebben gegeven over beleggingen en over het behouden van bepaalde kasbons tot hun vervaldag.

De verzekeraar had intussen bedragen betaald aan de Belgische Staat, waaronder een regularisatieheffing en roerende voorheffing. Hij wilde die bedragen verhalen op de verzekeringnemer, op basis van de polisvoorwaarden.

De verzekeringnemer voerde onder meer aan dat de vordering verjaard was en dat er geen simulatie was.

Het hof van beroep te Gent oordeelde dat de vordering van de verzekeraar voortvloeide uit de verzekeringsovereenkomst en niet verjaard was. Vervolgens onderzocht het hof of de tak 23-polis werkelijk als levensverzekering functioneerde.

Het hof stelde vast dat de verzekeringnemer in de praktijk beheersbevoegdheid bleef uitoefenen over de effecten in het intern fonds. De verzekeraar voerde volgens het hof vooral instructies uit. Daardoor was er geen echte overdracht van eigendom en beheer zoals vereist is bij een tak 23-levensverzekering.

Het hof besloot dat de polis een naamlening of lastgeving verhulde. De verzekeringnemer bleef in werkelijkheid de economische en beheersmatige controle behouden, terwijl de polis naar buiten toe als tak 23-levensverzekering werd voorgesteld.

Het hof aanvaardde daarom dat er sprake was van fiscale simulatie. De inkomsten moesten fiscaal worden behandeld volgens de werkelijke juridische verhouding. De roerende voorheffing en de regularisatiekosten konden worden aangerekend op de activa in het intern fonds.

Wat leest u verder in dit artikel?

Naast de weergave van het arrest leest u antwoorden op vragen zoals: 

Mag een verzekeringnemer bij een tak 23-polis nog instructies geven over zijn beleggingen? Wanneer wordt een levensverzekering een schijnconstructie? Wat is het verschil tussen een risicoprofiel en een concrete beheersinstructie? En kan een verzekeraar betaalde belastingen later verhalen op de verzekeringnemer?

De volgende FAQ geeft praktische antwoorden op deze vragen.