Een gedwongen opname bij ernstige verslavingsproblematiek blijft een uitzonderlijke maatregel die slechts kan worden verantwoord wanneer alle wettelijke voorwaarden strikt zijn vervuld. Het volstaat niet dat iemand zwaar afhankelijk is of ontwrichtend gedrag stelt. Er moet sprake zijn van een geestesziekte in juridische zin, van een ernstig en actueel gevaar, en van het ontbreken van een passend vrijwillig alternatief.

Bij verslaving is vooral de vraag naar de geestesziekte delicaat. Afhankelijkheid op zich volstaat niet automatisch. Pas wanneer de verslaving gepaard gaat met een zodanige psychische ontregeling dat het gedrag niet meer beheersbaar is en het functioneren ernstig wordt aangetast, kan die voorwaarde vervuld zijn.

Daarnaast is een objectief en zorgvuldig geneeskundig verslag essentieel. Omdat dit verslag de basis vormt voor een ingrijpende vrijheidsbeperkende maatregel, moet het steunen op een voldoende onafhankelijke en actuele beoordeling. Zodra daarover twijfel bestaat, komt ook de rechtsgeldigheid van de maatregel onder druk te staan.

Ook het gevaarscriterium moet streng worden beoordeeld. Niet elk zorgwekkend of problematisch gedrag rechtvaardigt vrijheidsberoving. Alleen een ernstig, concreet en actueel gevaar voor de betrokkene of voor anderen kan een gedwongen opname dragen.

De algemene benadering moet daarom bijzonder terughoudend blijven. Juist omdat het om een zware aantasting van de persoonlijke vrijheid gaat, mogen de toepassingsvoorwaarden niet ruim of soepel worden geïnterpreteerd.