Een abonnementsovereenkomst met een sport- of fitnessclub kan geldig tot stand komen wanneer een minderjarige samen met zijn ouder verschijnt en de ouder de praktische en financiële verbintenissen mee opneemt. De enkele minderjarigheid op het ogenblik van de inschrijving maakt een latere invorderingsvordering niet automatisch onontvankelijk, zeker niet wanneer de betrokkene op het ogenblik van de dagvaarding meerderjarig is.

Bij de beoordeling van de grond van de vordering moet worden nagegaan wie werkelijk als contractspartij optrad. Daarbij zijn onder meer relevant: wie de inschrijving organiseerde, wie de eerste betaling verrichtte, wie de domiciliëringsopdracht ondertekende en tot wie de schuldeiser zich nadien richtte voor betalingsherinneringen.

Zelfs wanneer een abonnement formeel blijft lopen omdat de consument het niet correct heeft opgezegd, mag de schuldeiser zijn rechten niet op een kennelijk onredelijke wijze uitoefenen. De goede trouw werkt als matiging op de strikte bindende kracht van de overeenkomst. Een schuldeiser die gedurende een lange periode niet reageert op wanbetaling en pas na vele maanden het abonnement beëindigt, kan zich schuldig maken aan rechtsmisbruik.

De sanctie van rechtsmisbruik bestaat niet noodzakelijk in het volledig verlies van het recht, maar in de herleiding van dat recht tot een normaal gebruik of in vergoeding van de schade veroorzaakt door het misbruik. In de praktijk kan dit ertoe leiden dat de invorderingsvordering geheel of gedeeltelijk wordt afgewezen wanneer de gevorderde bedragen vooral het gevolg zijn van het onredelijk laten oplopen van de schuld.

Samenvatting van de casus

Een fitnessuitbater vorderde betaling van achterstallige abonnementsgelden, een jaarlijkse bijdrage, een schadebeding, administratieve kosten en intresten. Het abonnement was afgesloten toen de verweerder nog minderjarig was. Hij was samen met zijn vader naar de sportclub gegaan. De vader had ook de eerste betaling verricht en het domiciliëringsmandaat ondertekend voor beide abonnementen.

De verweerder voerde aan dat de vordering onontvankelijk of minstens ongegrond was, onder meer omdat hij minderjarig was op het ogenblik van het afsluiten van het abonnement.

De vrederechter oordeelde dat de vordering niet onontvankelijk was, omdat de verweerder op het ogenblik van de dagvaarding meerderjarig was. Ten gronde stelde de rechter vast dat het contract in werkelijkheid door de vader was afgesloten, als wettelijke vertegenwoordiger van zijn zoon. Bovendien had de fitnessuitbater zich aanvankelijk ook tot de vader gericht voor de betalingsproblemen.

Daarnaast stelde de rechtbank vast dat de fitnessuitbater gedurende vijftien maanden geen betaling had ontvangen, maar pas nadien het abonnement had beëindigd. Dat werd als rechtsmisbruik beschouwd. Ook al moet de consument in beginsel zelf zijn abonnement opzeggen en daarvan bewijs leveren, toch mag de schuldeiser zijn rechten niet op een kennelijk onredelijke wijze uitoefenen door de schuld gedurende lange tijd te laten oplopen. De vordering tegen de verweerder werd daarom ongegrond verklaard.