De beroepscommissie van de Centrale toezichtsraad voor het gevangeniswezen had geoordeeld dat algemene ordemaatregelen inzake contacten met de buitenwereld niet zomaar verenigbaar zijn met een bijzondere veiligheidsmaatregel. Volgens die redenering konden dergelijke beperkingen slechts worden opgelegd binnen een individueel bijzonder veiligheidsregime, wanneer de bijzondere veiligheidsmaatregelen onvoldoende waren en er sprake was van een voortdurende bedreiging voor de veiligheid.

De Raad van State volgt die redenering niet in het hierna weergegeven arrest.

Volgens de Raad van State kan een gevangenisdirecteur zowel een bijzondere veiligheidsmaatregel als een algemene ordemaatregel opleggen. De wet verbiedt die cumulatie niet. Wel moet elke maatregel afzonderlijk kunnen worden verantwoord en moet de gedetineerde de mogelijkheid hebben om tegen elke maatregel klacht in te dienen.

De beslissing maakt dus duidelijk dat men niet automatisch mag zeggen: zodra er een bijzondere veiligheidsmaatregel is, zijn bijkomende beperkingen op briefwisseling, bezoek of telefoon uitgesloten. Dat zou de bevoegdheid van de directeur te sterk beperken.

De Raad van State zegt in essentie dat de gevangenisdirecteur verschillende wettelijke instrumenten naast elkaar mag gebruiken, zolang elk instrument correct wordt toegepast en afzonderlijk toetsbaar blijft.

Het uitgangspunt blijft dus niet dat een gedetineerde onbeperkt contact heeft met de buitenwereld, maar ook niet dat een veiligheidsmaatregel automatisch alle contacten mag uitsluiten.

Samenvatting van de zaak

Een gevangenisdirecteur had maatregelen genomen die verband hielden met de contacten van een gedetineerde met de buitenwereld. De beroepscommissie van de Centrale toezichtsraad voor het gevangeniswezen oordeelde dat algemene ordemaatregelen met betrekking tot die contacten niet zomaar konden samengaan met een bijzondere veiligheidsmaatregel.

De gevangenisdirecteur stelde cassatieberoep in bij de Raad van State.

De Raad van State vernietigde de beslissing van de beroepscommissie. Volgens de Raad van State bestaan algemene ordemaatregelen en bijzondere veiligheidsmaatregelen naast elkaar. Zij sluiten elkaar niet uit. De beroepscommissie had dus niet algemeen mogen aannemen dat beperkingen van contacten met de buitenwereld alleen mogelijk waren binnen een individueel bijzonder veiligheidsregime.

FAQ 

Mag een gevangenisdirecteur het telefoonrecht van een gedetineerde beperken?

Ja. Dat kan wanneer dit nodig is voor de orde of veiligheid in de gevangenis. De beperking moet wel wettelijk verantwoord, concreet gemotiveerd en redelijk zijn.

Mag bezoek worden beperkt wanneer een gedetineerde onder een bijzondere veiligheidsmaatregel staat?

Ja, maar niet automatisch. De gedetineerde behoudt in principe recht op contact met de buitenwereld. Bezoek kan alleen worden beperkt wanneer dit onverenigbaar is met de veiligheidsmaatregel of wanneer een afzonderlijke ordemaatregel dit verantwoordt.

Mogen een algemene ordemaatregel en een bijzondere veiligheidsmaatregel samen worden opgelegd?

Ja. De Raad van State bevestigt dat beide soorten maatregelen naast elkaar kunnen bestaan. De ene maatregel sluit de andere niet uit.

Moet elke maatregel afzonderlijk kunnen worden betwist?

Ja. De gedetineerde kan zich over elke opgelegde maatregel beklagen bij de klachtencommissie.

Kan de gevangenisdirecteur dezelfde feiten gebruiken om meerdere maatregelen te motiveren?

Dat is niet automatisch verboden. Maar elke maatregel moet afzonderlijk wettelijk verantwoord en redelijk zijn.

Mag een gedetineerde volledig worden afgesloten van de buitenwereld?

Dat zal slechts uitzonderlijk kunnen. Contact met de buitenwereld blijft het uitgangspunt. Beperkingen moeten noodzakelijk, proportioneel en concreet gemotiveerd zijn.

Wat onderzoekt de klachtencommissie?

De klachtencommissie onderzoekt of de maatregel strijdig is met wettelijke voorschriften, met bindende verdragsbepalingen, of onredelijk of onbillijk is na belangenafweging.

Waarom is deze beslissing belangrijk?

Omdat zij duidelijk maakt dat gevangenisdirecties meerdere soorten maatregelen kunnen combineren, maar ook dat elke maatregel afzonderlijk moet worden gecontroleerd op wettigheid, redelijkheid en proportionaliteit.