De consument koopt niet bij de producent, maar bij de professionele verkoper die het goed aanbiedt, factureert en levert. Die verkoper blijft daarom de eerste en rechtstreekse contractuele aanspreekpartner wanneer het geleverde goed niet conform blijkt te zijn.

In het besproken geval in de hierna weergegeven rechtspraak hadden de consumenten rode kaleistenen aangekocht bij de verkoper. De verkoper had de aankoop gefactureerd en was tot levering overgegaan. Toen discussie ontstond over de technische eigenschappen van de stenen, kwam de producent feitelijk tussen. Er werden afspraken gemaakt over een analyse door het WTCB en over een mogelijke terugname van de stenen naargelang het resultaat van die analyse. Toch oordeelde de vrederechter dat dit niets afdeed aan de contractuele verplichting van de verkoper tegenover de consument. De verkoper had de plicht om goederen te leveren die beantwoorden aan de kenmerken waarover de overeenkomst was gesloten.

Dat is juridisch logisch. De consument heeft zijn overeenkomst gesloten met de verkoper. Hij heeft betaald of moest betalen aan de verkoper. De facturen kwamen van de verkoper. De levering gebeurde door of via de verkoper. De rechten uit de consumentenkoop moeten dan ook tegen die verkoper kunnen worden uitgeoefend. Anders zou de consument het risico lopen van het kastje naar de muur te worden gestuurd: de verkoper verwijst naar de producent, de producent verwijst naar technische normen of productiegegevens, en de consument blijft achter zonder duidelijk aanspreekpunt.

Het onderscheid tussen wettelijke garantie en commerciële garantie is hierbij belangrijk. De wettelijke garantie vloeit voort uit de consumentenkoop zelf. Zij rust op de verkoper en heeft betrekking op de conformiteit van het geleverde goed. De commerciële garantie daarentegen is een bijkomende vrijwillige verbintenis, vaak van de producent of fabrikant. Die kan nuttig zijn, maar zij mag de wettelijke rechten van de consument tegenover de verkoper niet vervangen of uithollen.

In de praktijk betekent dit dat de verkoper niet kan zeggen: “U moet bij de fabrikant zijn.” Hij kan evenmin zijn aansprakelijkheid ontlopen door te stellen dat de producent het product heeft ontworpen, gemaakt of technisch beschreven. De consument mocht vertrouwen op wat hem werd verkocht en op de technische fiche die bij de verkoop een rol speelde. Wanneer het product niet aan die beschrijving beantwoordt, is het de verkoper die tegenover de consument moet instaan voor de gevolgen.

Wel heeft de verkoper op zijn beurt mogelijk verhaal tegen de producent of tegen een andere schakel hogerop in de distributieketen. Dat is echter een afzonderlijke verhouding. De consument hoeft dat interne debat niet af te wachten en hoeft daarin niet zelf het initiatief te nemen. De verkoper die door de consument wordt aangesproken, kan nadien zelf nagaan of hij de schade kan verhalen op zijn leverancier of producent.

Dit uitgangspunt beschermt de consument op een efficiënte manier. De consument moet niet onderzoeken wie in de productieketen verantwoordelijk is voor het gebrek. Hij moet niet bewijzen of de fout bij de fabrikant, de invoerder, de groothandelaar of de verkoper ligt. Het volstaat dat hij aantoont dat het geleverde goed niet conform is in zijn verhouding tot de verkoper.

In het concrete dossier had de verkoper bovendien zelf uitvoering gegeven aan de gemaakte regeling, onder meer door boekhoudkundige verwerking en correctie van de facturatie. Dat bevestigde volgens de vrederechter dat de verkoper zich niet buiten de regeling kon plaatsen. Hij had zich niet beperkt tot een louter passieve rol, maar had de afspraken mee uitgevoerd.

De draagwijdte van dit principe is ruimer dan bouwmaterialen. Het geldt voor alle consumentenkoop waarbij de consument een lichamelijk roerend goed koopt bij een professionele verkoper: toestellen, meubels, voertuigen, materialen, onderdelen of andere goederen. Ook wanneer de producent een waarborgkaart, technische garantie of klantenservice aanbiedt, blijft de verkoper gehouden tot zijn wettelijke verplichtingen tegenover de consument.

Zie de hierna weergegeven rechtspraak