Bij nutsvoorzieningen zoals water, gas, elektriciteit, telecom, internet en televisie gaat het vaak om periodieke prestaties. De leverancier levert doorlopend een dienst of goed, waarna de klant periodiek betaalt. Juist daarom gelden voor dergelijke vorderingen bijzondere verjaringsregels. De wet wil vermijden dat een consument, onderneming of andere gebruiker na jaren wordt geconfronteerd met één zware factuur voor prestaties die in werkelijkheid al lang geleden zijn geleverd.

De kernregel is dat schuldvorderingen voor de levering van goederen en diensten via distributienetten voor water, gas of elektriciteit, en voor bepaalde elektronische communicatiediensten of omroepdiensten via elektronische communicatienetwerken, in beginsel verjaren na vijf jaar.

Een belangrijk uitgangspunt is dat de verjaring niet automatisch begint te lopen vanaf de factuurdatum. De factuur stelt de schuld vast en maakt ze administratief zichtbaar, maar doet de schuld niet noodzakelijk ontstaan.

Bij nutsvoorzieningen ontstaat het recht op betaling in beginsel door de levering zelf. Water wordt geleverd, elektriciteit wordt afgenomen, gas wordt verbruikt, telecomdiensten worden ter beschikking gesteld. Het is die prestatie die de schuld doet ontstaan. De latere factuur is daarvan slechts de administratieve weergave.

Daarom kan een leverancier de verjaring niet zomaar uitstellen door pas later te factureren. Indien men de factuurdatum altijd als beginpunt zou nemen, zou de leverancier de verjaring in grote mate zelf kunnen beheersen. Dat zou strijdig zijn met de bedoeling van de korte verjaring.

Regularisatiefacturen na ramingen

In de praktijk ontstaan discussies vooral bij regularisatiefacturen. Dat zijn facturen waarmee een leverancier vroegere ramingen corrigeert. Dit komt vaak voor wanneer jarenlang werd gefactureerd op basis van geschatte meterstanden en pas later een werkelijke meterstand wordt opgenomen.

Een regularisatiefactuur kan dan zeer hoog oplopen. De leverancier vermeldt soms een recente factuurperiode, bijvoorbeeld de periode tussen twee laatste opnames. Maar dat betekent niet noodzakelijk dat het volledige verbruik ook werkelijk in die korte periode heeft plaatsgevonden.

Wanneer uit de feiten blijkt dat het gaat om een rechtzetting van een historisch verbruik, moet de verjaring worden beoordeeld op basis van de werkelijke leveringsperiode. Het gedeelte van het verbruik dat meer dan vijf jaar oud is, kan verjaard zijn.

Water, gas en elektriciteit

Bij water, gas en elektriciteit is het onderscheid tussen factuurperiode en werkelijke verbruiksperiode bijzonder belangrijk. Een klant kan jarenlang voorschotten of geraamde afrekeningen hebben betaald. Nadien kan blijken dat die ramingen te laag waren.

De leverancier kan dan niet zonder meer stellen dat de volledige regularisatie betrekking heeft op de laatste factuurperiode. Er moet worden nagegaan of het aangerekende verbruik werkelijk recent is, dan wel of het een inhaalbeweging betreft voor oudere leveringen.

Wanneer een watermaatschappij bijvoorbeeld erkent dat er jarenlang geen correcte meterstanden waren en dat de vroegere schattingen te laag waren, wijst dit erop dat de latere factuur historisch verbruik rechtzet. Voor het oudere gedeelte kan de vijfjarige verjaring worden ingeroepen.

Hetzelfde geldt in beginsel voor elektriciteit en gas. Ook daar kan een laattijdige meteropname of correctie leiden tot een hoge afrekening. De vraag blijft telkens dezelfde: wanneer is de energie werkelijk geleverd of verbruikt?